Tijdens deze retrospectieve in het Jacquemart-André Museum treedt de schilder Georges de la Tour (1593-1652) opnieuw uit zijn eigen schaduw. Van de ongeveer 40 gekende schilderijen en grafische werken van zijn hand werden er zo’n 30 meesterwerken bijeengebracht.
Zijn indringende interpretatie van het clair-obscur is van een ongekende intimiteit. Een flikkerende kaarsvlam verlicht slechts wat hij het belangrijkst vindt bij zijn personages. Het subtiele licht verleent het tableau zowel een innerlijke kracht als een breekbare poëzie.
Op het portret van De Pasgeborene laat de gloed van de vlam, verborgen achter de hand van een bediende en weerspiegeld in haar pupil, het hoofdje van het slapende kindje oplichten. Daardoor wordt de boreling meteen de protagonist op dit serene doek. Elk decorum dat kan afleiden ontbreekt.
Werd de la Tour geïnspireerd door Caravaggio? Er is geen bewijs van een reis naar Italië. Bovendien is wat hij op het canvas brengt, veel soberder dan bij die Italiaanse grootmeester. Zelfs in dramatische scènes is de actie gelimiteerd. De actie zit in de geest van het personage zelf. Zijn beeldtaal is vaak uitgevoerd in simpele geometrische lijnen. Onder het subtiele naturalisme manifesteert zich echter een intense spiritualiteit en een zekere sensualiteit.
De vrouw met de vlo toont een vrouw in nachthemd die een vlo verplettert op haar zwangere buik. Meerdere interpretaties dienden zich in de loop der eeuwen aan. Is het een fase van de nakende bevalling? Verplaatst de vrouw de kralen van een rozenkrans? Is ze een boetelinge in een klooster? Staat de vrouw symbool voor Maria Magdalena? Of is het letterlijk te interpreteren? Het vangen en doden van vlooien was in die tijd een vrij veel voorkomende bezigheid. Nederlandse schilders gingen hem met de uitbeelding van deze actie als genretafereel al vooraf.
Georges de la Tour was een Franse schilder wiens leven ook bezaaid was met schaduwen, dat zich situeert tussen zijn geboortestreek Lorraine en zijn mysterieuze verblijf in Parijs, in dienst van Lodewijk XIII. Hij kreeg onderdak in het Louvre, maar hij bleef liever in Lotharingen. In zijn zoektocht naar realisme ontbreken volkse en marginale figuren uit zijn omgeving niet. Boeren, oude mannen en vrouwen, waarvoor hij acteurs liet poseren, muzikanten en figuren in de herberg waren in zijn tijd niet meteen geprefereerde personages om op het canvas te vereeuwigen. Luchten en landschappen ontbreken in zijn oeuvre, alles gebeurt binnenskamers. Daardoor ligt de focus op close-ups van gezichtsuitdrukkingen, die niet vreemd zijn aan enige theatraliteit. De thema’s over boete, dood en lijden zijn enigszins buiten de lijnen van het subtiele realisme geborsteld om de catharsis van zijn figuren uit te beelden.
Deze tentoonstelling biedt de gelegenheid om deel te nemen aan de intimiteit in het oeuvre van Georges de la Tour en om er de diepere lagen van zijn eenvoud in te ontdekken.
Expositie Georges de la Tour ” Tussen Licht en Schaduw”
Musée Jacquemart-André
158 boulevard Haussmann Parijs.
De tentoonstelling loopt tot 25 januari 2026.
Elke dag geopend van 10.00 tot 18.00 u, op vrijdag tot 22 u, op zat.en zon. tot 19 u.
Metro Saint-Augustin, Miromesnil of Saint-Philippe du Roule.
Tekst en foto’s: Chris Rachel Spatz
