Tekst en foto’s: Chris Rachel Spatz
Een Nederlands koppel in het hart van de 20e-eeuwse avant-garde
Het Musée de Montmartre dropt de bezoeker meteen ook onder in de Bohemien sfeer van weleer. Naast een heus atelier, een nostalgisch café en een romantische tuin nu ook een stukje Nederlandse kunst op de ‘Butte’.
Montmartre, kloppend kunsthart
Voor het eerst krijgt het kunstenaarskoppel Otto Van Rees (1884- 1957) en Adrienne (Adya) van Rees-Dutilh (1876-1959) een retrospectieve tentoonstelling in Frankrijk. Zoals zovele kunstenaars strijkt het koppel neer in Parijs, begin twintigste eeuw het Mekka van de kunst. Ze vestigen zich in het kunstenaarshuis Le Bateau-Lavoir, 13 place Ravignan, nu place Emile-Goudeau (1904), een vroegere pianofabriek. Deze gemeenschappelijke locatie op Montmartre weerspiegelt de bohemiengeest, de kameraadschap en de gemeenschappelijke zoektocht naar nieuwe vormen in de kunst. Ze delen zowel de armoede als de experimenten en de intellectuele bloei. Het huis bestaat nog, ook al is het een reconstructie nadat het oorspronkelijke door brand werd verwoest. Ze ontmoeten er de ‘fine fleur’ van de moderne kunst vertegenwoordigd door o.a. Pablo Picasso, Georges Braque en de Nederlanders Kees van Dongen en Piet Mondriaan (die eenmaal in Parijs zich Mondrian zal noemen). Ook salons en cafés vormen op Montmartre broedplaatsen voor het ontstaan van ideeën over kunst. Het zijn de netwerken van weleer.
Polyvalente benadering van de kunst
Adya en Otto omarmen de beeldende kunst in al haar verschijningsvormen. Naast de schilderkunst behoren ook textiel- en grafische kunsten met onder meer borduurwerk, beeldhouwkunst en decoratieve kunst tot hun artistiek palet. Hun werk volgt de ontwikkelingen in de kunst van het kubisme tot de abstractie. Op Otto’s Adya bordurend te Anzio en Italiaanse boerin mengen de aangebrachte losse kleurige streepjes naast elkaar zich optisch in het oog, wat staat voor ‘divisionisme’, terwijl kleine stippen verf eerder als ‘pointillisme’ worden aangeduid. Ook experimenteren ze met doeken met egale kleurvlakken omtrokken met duidelijke, donkere contourlijnen, als ‘cloisonnisme’ aangeduid. Ze nemen deel aan een Dada tentoonstelling, een tussenstop op hun artistiek parcours. Deze tentoonstelling brengt zo’n honderd werken samen, waaronder 73 van Otto en helaas slechts 30 van Adya. De schitterende weefsels en tapijten van Adya en de schilderkunst van Otto gaan er in dialoog. Een gesprek tussen het werk van twee verwante zielen.
Chronologie van een leven doordrenkt van kunst
De expositie documenteert zowel hun artistieke zoektocht om zich telkens te vernieuwen als memorabele en trieste momenten uit hun privéleven. Menig tableau van Otto is geïnspireerd op het gezinsleven. Speelgoed creaties voor hun kinderen, ontworpen door Adya, liggen in een vitrine. Hij schildert zijn echtgenote terwijl ze borduurt, een kunstvorm waaraan ze zich vanaf 1910 helemaal geeft. Tijdens de oorlog is Otto gemobiliseerd in het Nederlandse leger terwijl Adya met de kinderen in Zwitserland verblijft. De tragedie van het treinongeluk in 1919 waarbij hun oudste dochter Aditya om het leven komt en Otto zwaargewond is, treft het gezin in zijn diepste wezen. Het grote familieportret, in datzelfde jaar opgezet, blijft onafgewerkt. Ze keren terug naar Nederland. Ze vestigen zich eerst enkele jaren in het Nederlandse Deurne. Na een korte tussenstop in België en in Parijs laten ze een huis bouwen in Zwitserland dat even een artistiek, intellectueel en internationale ontmoetingsplaats wordt. Door de economische crisis van 1929 raakt het gezin Van Rees in financiële problemen. Otto ontmoet een andere vrouw en resideert op meerdere plaatsen. In 1934 vestigt hij zich in Utrecht, Adya verkiest te leven tussen Zwitserland en Parijs. In 1951 komt het koppel weer samen. In de vijftiger jaren onderneemt hij meerdere reizen, die een steeds weerkerende bron van inspiratie zijn voor zijn schilderijen. Otto overlijdt in 1957 ten gevolge van een verkeersongeluk in Utrecht wanneer hij, op de fiets, geschept wordt door een taxi. Adya sterft twee jaar later.
Ontdek de sfeer van het Montmartre van Van Rees
Deze tentoonstelling in Musée de Montmartre plaatst Otto en Adya Van Rees in de context van de geschiedenis van de moderne kunst. Hun interesse naar vernieuwing en hun drang naar moderniteit weerspiegelen zich in hun werken.
Het museum is gehuisvest in een van de oudste gebouwen op de Butte van Montmartre waarin zich ook het atelierappartement van Suzanne Valadon bevindt. De permanente collectie, met nagebouwd café uit die tijd, is in een apart gebouw ondergebracht en evoceert de sfeer van begin vorige eeuw. Een stop in het Renoir-café in de charmante tuin van het museum is een romantische coda van dit bezoek.
Adya en Otto Van Rees
tot 13 september 2026
Musée de Montmartre
12, rue Cortot Parijs
